English
اما یک سوال مهم همیشه وجود دارد:
هر ماده غذایی چند وقت در فریزر می ماند؟
خیلی ها گوشت، مرغ، سبزی، نان یا غذای پخته را داخل فریزر می گذارند، اما بعد از چند هفته یا چند ماه نمی دانند هنوز قابل استفاده است یا نه. بعضی وقت ها هم غذا از نظر سلامت مشکل جدی ندارد، اما طعم، بو، رنگ یا بافتش دیگر مثل روز اول نیست.
در این مطلب، به زبان ساده و کاربردی توضیح می دهیم که مواد غذایی مختلف را چطور در فریزر نگهداری کنیم، حدودا تا چه مدت کیفیت خوبی دارند و چه اشتباهاتی باعث خراب شدن یا بی کیفیت شدن غذا می شود.
نگهداری درست مواد غذایی در فریزر فقط برای این نیست که غذا دیرتر خراب شود. این کار چند فایده مهم دارد.
اول اینکه باعث صرفه جویی در هزینه می شود. وقتی مواد غذایی را درست بسته بندی و فریز کنیم، احتمال خراب شدن گوشت، مرغ، سبزی، نان و غذای پخته کمتر می شود. در نتیجه مجبور نیستیم مواد غذایی را دور بریزیم یا دوباره همان چیزها را بخریم.
دوم اینکه آشپزی را راحت تر می کند. اگر بخشی از مواد اولیه از قبل آماده و فریز شده باشد، درست کردن غذا زمان کمتری می برد. مثلا وقتی سبزی آماده، گوشت بسته بندی شده، مرغ تکه شده یا نان فریز شده داشته باشیم، در روزهای شلوغ و خسته کننده سریع تر می توانیم غذا آماده کنیم.
سوم اینکه نظم بیشتری به آشپزخانه می دهد. وقتی بدانیم هر ماده غذایی تا چه مدت در فریزر کیفیت خوبی دارد، کمتر پیش می آید بسته ای را ماه ها در گوشه فریزر فراموش کنیم و بعد ندانیم باید آن را مصرف کنیم یا دور بریزیم.
چهارم اینکه به سلامت خانواده کمک می کند. بعضی مواد غذایی اگر دیر بسته بندی شوند، زیاد بیرون از یخچال بمانند یا چند بار یخشان باز و بسته شود، می توانند خطرناک شوند. پس دانستن اصول نگهداری، فقط یک نکته خانه داری نیست؛ یک موضوع مهم برای سلامت خانواده است.
دمای مناسب فریزر حدود 18- درجه سانتی گراد است. اگر فریزر روی این دما یا سردتر از آن کار کند، مواد غذایی بهتر و طولانی تر کیفیت خود را حفظ می کنند.
نکته مهم این است که دمای فریزر باید ثابت باشد. اگر در فریزر زیاد باز و بسته شود، مواد غذایی گرم و سرد شوند یا فریزر بیش از حد پر شود و هوا خوب در آن گردش نکند، کیفیت مواد غذایی پایین می آید.
برای اینکه فریزر بهتر کار کند، بهتر است این چند نکته را رعایت کنیم:
در فریزر را بی دلیل باز نگذاریم.
مواد غذایی را داغ داخل فریزر نگذاریم.
مواد را طوری بچینیم که هوا بین بسته ها جریان داشته باشد.
بسته ها را خیلی فشرده و بی نظم روی هم نریزیم.
روی بسته ها تاریخ بزنیم تا مواد قدیمی تر زودتر مصرف شوند.
اگر فریزر بوی بد گرفته، یخ زیاد بسته یا مواد غذایی در آن زود برفکی می شوند، احتمالا یا بسته بندی ها درست نیستند یا فریزر نیاز به تمیزکاری و بررسی دارد.
یکی از مهم ترین نکاتی که باید درباره فریزر بدانیم این است:
فریز کردن غذا، باکیفیت ماندن همیشگی آن را تضمین نمی کند.
یعنی ممکن است یک غذا در فریزر از نظر سلامت هنوز مشکل جدی نداشته باشد، اما کیفیتش پایین آمده باشد. مثلا گوشت خشک و تیره شود، مرغ بوی فریزر بگیرد، نان خرد و خشک شود، سبزی عطر خود را از دست بدهد یا غذای پخته بعد از گرم شدن آب بیندازد.
به همین دلیل، مدت هایی که برای نگهداری مواد غذایی در فریزر گفته می شود، بیشتر برای حفظ کیفیت بهتر غذاست. یعنی بهتر است آن ماده غذایی در آن بازه مصرف شود تا طعم، رنگ، بو و بافت بهتری داشته باشد.
مثلا گوشت چرخ کرده اگر مدت زیادی در فریزر بماند، شاید هنوز قابل پخت باشد، اما ممکن است خشک، تیره یا بدبو شود. نان هم اگر خیلی طولانی در فریزر بماند، معمولا خشک و بی کیفیت می شود.
پس بهتر است نگاه ما به فریزر این باشد:
فریزر کمک می کند غذا دیرتر خراب شود، اما قرار نیست غذا را برای همیشه مثل روز اول نگه دارد.
در این بخش منظور از گوشت، فقط گوشت قرمز نیست. گوشت قرمز، مرغ، بوقلمون، ماهی، میگو و حتی تن ماهی باز شده، همه جزو مواد غذایی حساس هستند و باید با دقت بیشتری نگهداری شوند.
مهم ترین اصل در نگهداری گوشت این است که آن را تازه، تمیز، بسته بندی شده و در مقدار مناسب فریز کنیم. هر چه گوشت مدت بیشتری بیرون از یخچال بماند، احتمال افت کیفیت و آلودگی آن بیشتر می شود.
بهتر است گوشت را همان روز خرید، به اندازه مصرف هر وعده تقسیم کنیم. این کار باعث می شود هر بار فقط همان مقداری را از فریزر بیرون بیاوریم که نیاز داریم. اگر یک بسته بزرگ گوشت را فریز کنیم و بعد چند بار یخش را باز کنیم، هم کیفیتش پایین می آید، هم از نظر بهداشتی کار درستی نیست.
گوشت قرمز مثل گوشت گوسفند، گوساله و گاو اگر درست بسته بندی شود، معمولا چند ماه در فریزر کیفیت خوبی دارد.
گوشت تکه ای، خورشتی، استیکی یا راسته معمولا نسبت به گوشت چرخ کرده ماندگاری بهتری دارد. دلیلش این است که گوشت چرخ کرده سطح تماس بیشتری با هوا دارد و زودتر کیفیت خود را از دست می دهد.
برای نگهداری بهتر گوشت قرمز در فریزر، بهتر است این نکات را رعایت کنید:
گوشت را قبل از فریز کردن به اندازه مصرف خانواده تقسیم کنید.
اگر گوشت آب انداخته، قبل از بسته بندی آب اضافه آن را بگیرید.
بسته ها را تا حد امکان صاف و کم ضخامت کنید تا زودتر یخ بزنند و بعدا هم راحت تر یخشان باز شود.
روی هر بسته نوع گوشت و تاریخ فریز کردن را بنویسید.
گوشت چرخ کرده را خیلی طولانی در فریزر نگه ندارید و زودتر از گوشت تکه ای مصرف کنید.
برای استفاده خانگی، گوشت چرخ کرده بهتر است در چند ماه اول مصرف شود. گوشت تکه ای و استیکی اگر بسته بندی خوبی داشته باشد، معمولا مدت بیشتری کیفیت قابل قبول دارد.
جگر، دل، قلوه و مواد مشابه حساس تر هستند. بهتر است این مواد را تازه مصرف کنید یا اگر فریز می کنید، مدت زیادی نگه ندارید. این نوع مواد زودتر بو و طعم نامطلوب می گیرند.
یک نکته مهم دیگر این است که رنگ گوشت در فریزر ممکن است کمی تغییر کند. تیره تر شدن یا کمرنگ تر شدن گوشت همیشه به معنی خراب شدن نیست، اما اگر بعد از باز شدن یخ، گوشت بوی بد، حالت لزج، رنگ غیرطبیعی شدید یا ظاهر مشکوک داشت، بهتر است مصرف نشود.
مرغ و بوقلمون هم مثل گوشت قرمز باید سریع و درست بسته بندی شوند. مرغ خام اگر خوب نگهداری نشود، خیلی زود بو می گیرد و کیفیتش پایین می آید.
مرغ کامل معمولا بیشتر از مرغ تکه شده کیفیت خود را در فریزر حفظ می کند، اما برای مصرف روزانه، مرغ تکه شده کاربردی تر است. بهتر است مرغ را همان اول پاک کنید، بشویید، آب اضافه آن را بگیرید و بعد در بسته های مصرفی فریز کنید.
برای مرغ و بوقلمون این نکات مهم است:
مرغ را در بسته های کوچک و به اندازه یک وعده فریز کنید.
سینه، ران، بال و استخوان را جداگانه بسته بندی کنید تا موقع آشپزی راحت تر باشید.
اگر مرغ را مزه دار می کنید، آن را در ظرف یا کیسه مناسب فریزر بگذارید و تاریخ بزنید.
مرغ پخته را بعد از خنک شدن در ظرف درب دار فریز کنید.
مرغ خام و غذای آماده را کنار هم و بدون بسته بندی مناسب در فریزر نگذارید.
مرغ مزه دار شده برای غذاهایی مثل جوجه، مرغ زعفرانی، مرغ کاری یا مرغ گریل گزینه خوبی است، اما نباید آن را ماه ها فراموش کرد. ادویه، پیاز، آبلیمو یا ماست ممکن است بعد از مدت طولانی روی بافت مرغ اثر بگذارند.
مرغ پخته هم بهتر است در بسته های کوچک فریز شود. مثلا اگر یک مرغ کامل پخته اید، می توانید آن را ریش ریش کنید و در چند بسته جدا بگذارید. بعدا برای ساندویچ مرغ، سالاد، سوپ، الویه، ماکارونی یا خوراک سریع خیلی کاربردی است.
اگر مرغ بعد از یخ زدایی بوی تند و ناخوشایند داشت، سطح آن لزج بود یا رنگ آن غیرطبیعی شده بود، ریسک نکنید.
ماهی و میگو نسبت به گوشت قرمز و مرغ حساس تر هستند. بوی نامطبوع، افت بافت و تغییر طعم در ماهی و میگو زودتر اتفاق می افتد. به همین دلیل بهتر است این مواد را خیلی تازه بخرید و اگر قرار نیست همان روز یا فردای آن مصرف شوند، زود فریز کنید.
ماهی چرب مثل سالمون، تن، قزل آلا و ماهی هایی که چربی بیشتری دارند، معمولا در فریزر زودتر تغییر طعم می دهند. ماهی های کم چرب معمولا کمی بهتر کیفیت خود را حفظ می کنند.
برای نگهداری بهتر ماهی در فریزر:
ماهی را تمیز و پاک شده فریز کنید.
اگر ماهی شسته شده، قبل از بسته بندی آب اضافه آن را بگیرید.
ماهی را در بسته بندی محکم و بدون هوا قرار دهید.
از تماس مستقیم ماهی با هوای فریزر جلوگیری کنید.
ماهی را در بسته های کوچک و مخصوص یک وعده فریز کنید.
روی بسته تاریخ و نوع ماهی را بنویسید.
میگو هم باید تمیز، بدون آب اضافه و در بسته بندی مناسب فریز شود. اگر میگو را پاک کرده اید، بهتر است آن را در مقدارهای کوچک بسته بندی کنید تا هر بار فقط به اندازه نیاز بیرون بیاورید.
ماهی و میگو اگر زیاد در فریزر بمانند، ممکن است بوی فریزر بگیرند یا بعد از پخت بافت خشک، لاستیکی یا بی مزه پیدا کنند. بنابراین بهتر است آن ها را زودتر از گوشت قرمز مصرف کنید.
کنسرو تن ماهی تا وقتی باز نشده، یک ماده غذایی ماندگار محسوب می شود و باید در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری شود. اما از لحظه ای که در قوطی باز می شود، دیگر مثل یک کنسرو بسته و ماندگار نیست؛ تبدیل می شود به یک غذای آماده و حساس که باید در یخچال یا در صورت نیاز در فریزر نگهداری شود.
اولین نکته این است که تن ماهی باز شده را داخل همان قوطی فلزی نگه ندارید. بهتر است باقی مانده تن را بلافاصله داخل یک ظرف تمیز، خشک و درب دار بریزید. ظرف شیشه ای یا پلاستیکی مخصوص غذا انتخاب خوبی است. این کار هم از نظر بهداشتی بهتر است، هم کمک می کند تن ماهی طعم فلزی نگیرد.
اگر کنسرو را باز کردید و همه آن را مصرف نکردید، باقی مانده آن باید زود داخل یخچال برود. تن ماهی باز شده نباید ساعت ها روی کابینت، کنار گاز، داخل سفره یا داخل ظرف بدون در بماند. اگر در هوای گرم آشپزخانه مدت زیادی بیرون بماند، بهتر است مصرف نشود.
بهترین کار این است که تن ماهی باز شده را در یخچال بگذارید و در مدت کوتاه مصرف کنید. برای مصرف خانگی، بهتر است باقی مانده تن ماهی باز شده را طی 3 تا 4 روز مصرف کنید. هر چه زودتر مصرف شود، طعم و کیفیت بهتری دارد.
اگر می خواهید تن ماهی باز شده را فریز کنید، این کار ممکن است، اما باید بدانید که کیفیت آن بعد از یخ زدایی مثل روز اول نمی شود. بافت تن ماهی ممکن است کمی خشک، ریز یا آبکی شود. بنابراین تن ماهی فریز شده بیشتر برای غذاهایی مناسب است که قرار است با مواد دیگر ترکیب و پخته شود؛ مثل کوکو تن ماهی، ماکارونی، خوراک، کتلت تن ماهی یا مواد داخل ساندویچ گرم.
برای فریز کردن تن ماهی باز شده:
آن را از قوطی خارج کنید.
در صورت نیاز روغن یا آب اضافه آن را تا حدی بگیرید.
در ظرف مخصوص فریزر یا کیسه زیپ دار بریزید.
بسته را نازک و کم حجم کنید تا سریع تر یخ بزند.
روی بسته تاریخ بزنید.
بهتر است زود مصرف شود و مدت طولانی در فریزر نماند.
تن ماهی باز شده را بعد از یخ زدایی دوباره فریز نکنید. اگر از فریزر خارج کردید، بهتر است همان مقدار را کامل مصرف کنید.
اگر تن ماهی بعد از باز شدن بوی تند، ترش، غیرعادی یا زننده داشت، رنگ آن مشکوک بود، کف، کپک، گاز، بادکردگی قوطی یا ظاهر غیرطبیعی دیدید، نباید مصرف شود. همچنین اگر قوطی کنسرو قبل از باز شدن باد کرده، زنگ زده، نشتی دارد یا ضربه شدید خورده، بهتر است آن را مصرف نکنید.
یک نکته مهم برای مصرف در ایران این است که همیشه دستور روی بسته بندی همان محصول را رعایت کنید. اگر روی کنسرو نوشته شده قبل از مصرف جوشانده شود، همان دستور را انجام دهید. اما بعد از باز شدن قوطی، نگهداری باید مثل غذای آماده انجام شود، نه مثل کنسرو بسته.
غذاهای پخته یکی از بهترین چیزهایی هستند که می توان در فریزر نگهداری کرد، مخصوصا برای روزهایی که وقت آشپزی نداریم. اما هر غذای پخته ای به یک شکل فریز نمی شود و کیفیت همه غذاها بعد از یخ زدایی یکسان نیست.
خورشت ها معمولا گزینه خوبی برای فریز کردن هستند. خورشت قیمه، قرمه سبزی، خورشت کرفس، خورشت بادمجان و خورشت های مشابه اگر با بسته بندی مناسب فریز شوند، بعد از گرم شدن دوباره کیفیت قابل قبولی دارند. بهتر است خورشت را در ظرف های کم عمق و به اندازه یک وعده فریز کنید.
سوپ و آش هم قابل فریز کردن هستند، اما باید به بافت آن ها توجه کرد. سوپ های ساده، سوپ جو، سوپ مرغ و بعضی آش ها بعد از فریز شدن خوب می مانند، اما غذاهایی که مقدار زیادی رشته، سیب زمینی یا لبنیات دارند ممکن است بعد از یخ زدایی بافت متفاوتی پیدا کنند.
برنج پخته را هم می توان فریز کرد، ولی بهتر است خیلی طولانی نگهداری نشود. برنج اگر خشک و بدون رطوبت کافی فریز شود، بعد از گرم شدن سفت می شود. بهتر است برنج را در بسته های کم حجم و صاف فریز کنید و موقع گرم کردن کمی آب یا بخار به آن برسد.
ماکارونی پخته قابل فریز شدن است، اما ممکن است بعد از یخ زدایی کمی نرم تر از حالت تازه شود. اگر می خواهید ماکارونی را فریز کنید، بهتر است خیلی له و بیش از حد پخته نشده باشد.
کوکو و کتلت هم گزینه های خوبی برای فریز کردن هستند. بهتر است آن ها را بعد از پخت و خنک شدن، لایه لایه و با جداکننده داخل ظرف بگذارید تا به هم نچسبند. موقع استفاده می توانید آن ها را در تابه، فر یا هواپز گرم کنید.
مرغ پخته، گوشت پخته و گوشت ریش ریش شده هم بسیار کاربردی هستند. می توانید آن ها را برای غذاهای سریع مثل ساندویچ، سالاد، سوپ، پلو مخلوط یا خوراک نگه دارید.
برای غذای کودک باید دقت بیشتری داشت. غذای کودک بهتر است در مقدارهای خیلی کوچک فریز شود تا هر بار فقط همان مقدار لازم گرم شود. غذای گرم شده کودک را دوباره فریز نکنید. همچنین بهتر است غذای کودک بدون ادویه زیاد، بدون نمک زیاد و در ظرف های کاملا تمیز نگهداری شود.
در مورد غذاهای پخته، یک اصل مهم وجود دارد: غذا نباید مدت طولانی بیرون از یخچال بماند. بعد از پخت، اجازه دهید غذا کمی از داغی بیفتد، سپس آن را در ظرف مناسب بگذارید و زودتر وارد یخچال یا فریزر کنید. غذای پخته اگر ساعت ها در دمای اتاق بماند، حتی اگر بعدا فریز شود، دیگر انتخاب مطمئنی نیست.
سبزیجات یکی از پرمصرف ترین مواد غذایی در فریزر خانه های ایرانی هستند. سبزی قورمه، سبزی آش، کرفس، لوبیا سبز، بامیه، نخودفرنگی، ذرت، قارچ، هویج و اسفناج از جمله موادی هستند که خیلی از خانواده ها برای راحتی آشپزی فریز می کنند.
اما همه سبزیجات را نمی توان به یک شکل فریز کرد. بعضی سبزیجات اگر خام فریز شوند، بعد از یخ زدایی آب می اندازند، له می شوند یا طعمشان تغییر می کند. بعضی دیگر بهتر است قبل از فریز شدن کمی حرارت ببینند.
سبزی قورمه معمولا بعد از شستن، خشک کردن، خرد کردن و تفت دادن فریز می شود. مهم است که سبزی قبل از فریز شدن آب زیادی نداشته باشد، چون آب اضافه باعث یخ زدگی، تغییر طعم و افت کیفیت می شود.
سبزی آش بهتر است تمیز، شسته، خوب خشک و بعد خرد شود. اگر سبزی خیس داخل فریزر برود، به هم می چسبد و بعدا استفاده از آن سخت می شود.
کرفس را می توان خرد کرد و برای خورشت آماده نگه داشت. بعضی ها آن را کمی تفت می دهند و بعد فریز می کنند. این کار باعث می شود هنگام پخت خورشت، زمان کمتری لازم باشد.
لوبیا سبز، بامیه، نخودفرنگی و ذرت بهتر است قبل از فریز شدن کمی بلانچ شوند. یعنی مدت کوتاهی در آب جوش قرار بگیرند و بعد سریع خنک شوند. این کار کمک می کند رنگ، طعم و کیفیتشان بهتر حفظ شود.
قارچ جزو موادی است که اگر خام فریز شود، بعد از یخ زدایی ممکن است آب بیندازد و بافتش تغییر کند. بهتر است قارچ را ورقه کنید، کمی تفت دهید تا آب اضافه اش کشیده شود و بعد فریز کنید.
هویج را می توان خام رنده شده یا خرد شده فریز کرد، اما برای بعضی غذاها بهتر است کمی نیم پز یا بلانچ شود. اسفناج هم بعد از شستن و گرفتن آب اضافه، بهتر است کمی حرارت ببیند و بعد فریز شود.
مهم ترین نکته در فریز کردن سبزیجات این است که سبزی باید تمیز، خشک و در بسته های کوچک باشد. اگر سبزی را در یک بسته بزرگ فریز کنید، هر بار مجبور می شوید کل بسته را بیرون بیاورید و همین کار کیفیت آن را کم می کند.
نان یکی از بهترین مواد غذایی برای فریز کردن است، به شرطی که درست بسته بندی شود. فریز کردن نان کمک می کند دورریز نان کمتر شود و همیشه نان آماده در خانه داشته باشیم.
نان لواش، سنگک، بربری، تافتون و نان تست را می توان در فریزر نگهداری کرد. نکته مهم این است که نان باید به اندازه مصرف بسته بندی شود. اگر یک بسته بزرگ نان را فریز کنید، هر بار مجبور می شوید مقدار زیادی نان را بیرون بیاورید و دوباره بخشی از آن را برگردانید؛ این کار کیفیت نان را پایین می آورد.
برای فریز کردن نان، بهتر است نان کاملا خنک باشد. نان گرم اگر داخل کیسه قرار بگیرد، بخار می کند و بعد از فریز شدن حالت یخ زده و خیس پیدا می کند. نان را در بسته های کوچک بگذارید، هوای اضافه را خارج کنید و در فریزر قرار دهید.
نان سنگک و بربری بهتر است تکه تکه و در مقدارهای مصرفی فریز شوند. نان لواش را می توان لایه لایه بسته بندی کرد تا موقع مصرف راحت تر جدا شود. نان تست هم بهتر است در همان بسته یا در کیسه مناسب فریزر نگهداری شود.
برای گرم کردن نان فریز شده، بهتر است آن را مستقیم روی حرارت ملایم، داخل توستر، فر یا تابه گرم کنید. اگر نان را در دمای اتاق رها کنید تا یخش باز شود، ممکن است نرم، خیس یا بیات شود.
کیک خانگی هم قابل فریز کردن است، مخصوصا اگر ساده باشد. کیک خامه ای یا کیکی که کرم، میوه تازه یا تزئینات حساس دارد، معمولا بعد از یخ زدایی کیفیت اولیه را ندارد.
شیرینی خشک معمولا بهتر از شیرینی تر فریز می شود. شیرینی های خامه ای، کرم دار و لطیف ممکن است بعد از یخ زدایی بافت و ظاهرشان تغییر کند.
خمیر نان یا پیتزا هم قابل فریز کردن است. بهتر است خمیر را به اندازه مصرف تقسیم کنید، در بسته بندی مناسب بگذارید و تاریخ بزنید. بعد از خارج کردن از فریزر، باید فرصت کافی برای باز شدن یخ و آماده شدن خمیر در نظر بگیرید.
لبنیات جزو مواد غذایی ای هستند که فریز کردنشان همیشه نتیجه یکسانی ندارد. بعضی لبنیات خوب فریز می شوند، اما بعضی دیگر بعد از یخ زدایی بافتشان خراب می شود.
کره معمولا خوب فریز می شود. اگر کره را در بسته بندی مناسب و دور از بوهای فریزر نگه دارید، بعد از یخ زدایی کیفیت خوبی دارد. بهتر است کره را در بسته های کوچک تر فریز کنید تا هر بار فقط به اندازه نیاز مصرف شود.
بعضی پنیرها هم قابل فریز کردن هستند، اما بافتشان ممکن است بعد از یخ زدایی کمی خشک یا خرد شود. پنیرهایی که قرار است در غذا استفاده شوند، مثل پنیر پیتزا یا پنیرهای مخصوص پخت، معمولا گزینه بهتری برای فریز کردن هستند. پنیر صبحانه ممکن است بعد از یخ زدایی آب بیندازد یا بافتش تغییر کند.
شیر را می توان فریز کرد، اما بعد از یخ زدایی ممکن است کمی دو فاز شود یا بافتش تغییر کند. اگر شیر فریز شده را می خواهید برای پخت و پز، کیک، سس یا سوپ استفاده کنید، معمولا بهتر جواب می دهد تا مصرف مستقیم.
ماست معمولا بعد از فریز شدن بافت اولیه خود را از دست می دهد. ممکن است آب بیندازد، بریده بریده شود یا حالت یکدست خود را از دست بدهد. به همین دلیل فریز کردن ماست برای مصرف مستقیم پیشنهاد خوبی نیست. اگر قرار است در غذا، آش، سس یا پخت و پز استفاده شود، شاید قابل قبول باشد.
خامه هم بعد از یخ زدایی ممکن است بافتش تغییر کند و یکدست نباشد. خامه مخصوص قنادی یا خامه های چرب ممکن است در بعضی موارد بهتر جواب بدهند، اما برای مصرف تازه و تزئین، فریز کردن خامه همیشه نتیجه خوبی ندارد.
تخم مرغ با پوست نباید در فریزر گذاشته شود. وقتی تخم مرغ یخ می زند، مایع داخل آن منبسط می شود و ممکن است پوست تخم مرغ ترک بخورد. تخم مرغ ترک خورده می تواند از نظر بهداشتی مشکل ساز شود.
اگر می خواهید تخم مرغ خام را فریز کنید، باید آن را از پوست خارج کنید. زرده و سفیده را می توان جدا یا با هم مخلوط کرد و در ظرف مناسب فریز کرد. البته زرده به تنهایی بعد از فریز شدن ممکن است غلیظ و ژله ای شود، پس باید با روش درست نگهداری شود.
تخم مرغ پخته، مخصوصا تخم مرغ آب پز، گزینه خوبی برای فریز کردن نیست. سفیده تخم مرغ پخته بعد از یخ زدایی حالت لاستیکی و ناخوشایند پیدا می کند.
همه مواد غذایی برای فریز شدن مناسب نیستند. بعضی غذاها از نظر ایمنی شاید قابل فریز باشند، اما بعد از یخ زدایی آن قدر کیفیتشان افت می کند که دیگر خوشایند نیستند.
خیار، کاهو و سبزیجات آبدار معمولا برای فریز کردن مناسب نیستند. این مواد آب زیادی دارند و بعد از یخ زدایی له، آبکی و بی کیفیت می شوند. اگر قرار است در سالاد تازه استفاده شوند، فریز کردنشان اصلا انتخاب خوبی نیست.
گوجه خام هم بعد از فریز شدن بافت تازه خود را از دست می دهد، اما برای پخت و پز قابل استفاده است. مثلا اگر گوجه را برای املت، سس، خوراک یا رب خانگی می خواهید، می توانید آن را فریز کنید؛ اما برای سالاد مناسب نخواهد بود.
سالاد آماده، مخصوصا سالادی که سس دارد، برای فریز کردن مناسب نیست. سالاد الویه، سالاد ماکارونی یا سالادهایی که مایونز، خیارشور، سیب زمینی و سبزیجات پخته دارند، معمولا بعد از یخ زدایی بافت و طعم خوبی ندارند.
سس مایونز و سس های مشابه هم بعد از فریز شدن ممکن است بریده شوند و حالت یکدست خود را از دست بدهند.
سیب زمینی پخته ساده معمولا بعد از فریز شدن بافت آردی، آبکی یا ناخوشایند پیدا می کند. اما غذاهایی که سیب زمینی در ترکیبشان وجود دارد، بسته به نوع غذا ممکن است قابل فریز باشند.
غذاهای خیلی ترد و سرخ شده هم بعد از فریز و گرم شدن معمولا تردی اولیه را ندارند. مثلا سیب زمینی سرخ کرده خانگی، بعضی سوخاری ها یا غذاهای کاملا ترد ممکن است نرم شوند. اگر قرار است این غذاها را فریز کنید، بهتر است بعدا در فر، تابه یا هواپز گرم شوند تا تا حدی بافت بهتری پیدا کنند.
غذاهای خامه ای، سس دار و لبنی هم همیشه برای فریزر مناسب نیستند. ممکن است بعد از یخ زدایی آب بیندازند یا سسشان بریده شود.
بسته بندی درست، نصف ماجرای نگهداری در فریزر است. خیلی از غذاها نه به خاطر مدت زیاد، بلکه به خاطر بسته بندی بد کیفیتشان را از دست می دهند.
اولین اصل این است که هوا تا حد امکان از بسته خارج شود. هوا باعث خشک شدن، سوختگی فریزری، تغییر رنگ و گرفتن بوی فریزر می شود. برای همین بهتر است از کیسه فریزر ضخیم، زیپ کیپ، ظرف درب دار یا بسته بندی دولایه استفاده کنید.
برای گوشت و مرغ بهتر است بسته بندی محکم باشد. اگر گوشت را فقط در یک کیسه نازک بگذارید، احتمال نفوذ هوا و بوی فریزر بیشتر می شود. می توانید اول گوشت را در یک لایه کیسه بگذارید و بعد داخل کیسه دوم یا ظرف مناسب قرار دهید.
برای غذای پخته، ظرف های کم عمق بهتر هستند. غذا در ظرف کم عمق زودتر سرد و زودتر یخ می زند. ظرف های خیلی بزرگ باعث می شوند وسط غذا دیرتر خنک شود و کیفیت پایین بیاید.
همیشه غذا را به اندازه مصرف بسته بندی کنید. مثلا اگر خانواده شما برای هر وعده نیم کیلو گوشت مصرف می کند، بسته ها را همان اندازه آماده کنید. اگر سبزی قورمه را برای هر بار پخت به اندازه مشخص نیاز دارید، همان مقدار را در هر بسته بگذارید.
روی بسته ها حتما نام و تاریخ بنویسید. خیلی وقت ها بعد از یخ زدن، تشخیص مواد غذایی سخت می شود. ممکن است گوشت خورشتی با گوشت قیمه، سبزی آش با سبزی قورمه یا سوپ با خورشت اشتباه شود.
بهتر است در فریزر از قانون ساده استفاده کنید:
اول قدیمی ها مصرف شوند، بعد جدیدها.
یعنی بسته های جدید را عقب تر یا پایین تر بگذارید و بسته های قدیمی تر را جلوتر بچینید.
یکی از اشتباهات رایج این است که غذای داغ را مستقیم داخل فریزر می گذاریم. غذای داغ دمای فریزر را بالا می برد و ممکن است روی کیفیت مواد غذایی اطراف هم اثر بگذارد. بهتر است غذا کمی خنک شود، بعد در ظرف مناسب قرار بگیرد و وارد یخچال یا فریزر شود. البته غذا نباید ساعت ها بیرون بماند.
اشتباه بعدی، فریز کردن حجم زیاد در یک ظرف است. وقتی مقدار زیادی غذا یا گوشت را در یک ظرف بزرگ فریز می کنیم، هم دیرتر یخ می زند، هم موقع مصرف مجبور می شویم مقدار زیادی را یخ زدایی کنیم. بهتر است مواد غذایی در بسته های کوچک و مصرفی باشند.
تاریخ نزدن روی بسته ها هم یکی از رایج ترین اشتباهات است. بدون تاریخ، بعد از مدتی نمی دانید کدام بسته قدیمی تر است و کدام تازه تر. همین باعث می شود بعضی مواد ماه ها در فریزر بمانند و کیفیتشان پایین بیاید.
بسته بندی نامناسب هم مشکل بزرگی است. کیسه باز، ظرف بدون در، بسته نازک یا بسته ای که هوا داخلش مانده، باعث می شود غذا بوی فریزر بگیرد، خشک شود یا برفک بزند.
اشتباه دیگر این است که مواد غذایی را چند بار یخ زدایی و دوباره فریز می کنیم. این کار هم کیفیت غذا را پایین می آورد، هم اگر یخ زدایی در شرایط نامناسب انجام شده باشد، می تواند خطرناک باشد.
بعضی ها هم فریزر را بیش از حد پر می کنند. فریزر پر اگر مرتب و اصولی چیده شود مشکلی ندارد، اما اگر کاملا فشرده و بی نظم باشد، گردش هوا مختل می شود و دما در همه قسمت ها یکسان نمی ماند.
تشخیص خراب شدن غذای فریزری همیشه ساده نیست، اما چند نشانه مهم وجود دارد.
اولین نشانه، بوی غیرطبیعی است. اگر گوشت، مرغ، ماهی یا غذای پخته بعد از یخ زدایی بوی بد، ترش، تند، گندیده یا غیرعادی دارد، بهتر است مصرف نشود.
دومین نشانه، بافت لزج یا چسبنده است. مخصوصا در گوشت، مرغ و ماهی، اگر سطح غذا لیز و غیرعادی شده باشد، باید جدی گرفته شود.
تغییر رنگ شدید هم می تواند هشدار دهنده باشد. البته هر تغییر رنگی به معنی فساد نیست. گوشت در فریزر ممکن است کمی تیره یا کدر شود، اما اگر رنگ آن خیلی غیرطبیعی، سبز، خاکستری عجیب یا همراه با بوی بد باشد، نباید مصرف شود.
سوختگی فریزری هم یکی از مشکلات رایج است. وقتی بخشی از غذا خشک، سفید، خاکستری یا برفکی می شود، یعنی هوا به آن رسیده و رطوبت غذا از بین رفته است. سوختگی فریزری همیشه به معنی خطرناک بودن غذا نیست، اما کیفیت طعم و بافت را پایین می آورد.
پارگی بسته بندی، ورود آب گوشت به اطراف، یخ زدگی زیاد داخل بسته، باز شدن در ظرف یا چسبیدن مواد غذایی به یخ های فریزر هم نشانه هایی هستند که باید به آن ها توجه کرد.
در مورد ماهی و میگو، بوی آمونیاکی، ترش، تند یا خیلی ماهی مانند نشانه خوبی نیست. ماهی سالم نباید بوی زننده داشته باشد.
در نهایت، اگر درباره سلامت یک ماده غذایی شک دارید، بهتر است ریسک نکنید. هیچ صرفه جویی ای ارزش بیماری و مسمومیت غذایی را ندارد.
فریزر وقتی درست استفاده شود، می تواند کار آشپزی را خیلی راحت تر کند. با فریز کردن اصولی مواد غذایی، می توان خریدها را بهتر مدیریت کرد، دورریز غذا را کمتر کرد، برای روزهای شلوغ آماده بود و با خیال راحت تری آشپزی کرد.
اما فریزر انبار بی پایان غذا نیست. هر ماده غذایی زمان مناسب خودش را دارد. بسته بندی درست، تاریخ زدن، تقسیم مواد به مقدار مصرفی، رعایت دمای مناسب و توجه به نشانه های خرابی، همه کمک می کنند غذا هم سالم تر بماند، هم خوش طعم تر.
اگر بخواهیم کل مطلب را در چند جمله خلاصه کنیم:
مواد غذایی را تازه و زود فریز کنید.
همه چیز را در بسته های کوچک و مصرفی بگذارید.
هوا را از بسته ها خارج کنید.
روی هر بسته تاریخ و نام غذا بنویسید.
مواد قدیمی تر را زودتر مصرف کنید.
غذاهای مشکوک را مصرف نکنید.
فریزر قرار نیست غذا را برای همیشه مثل روز اول نگه دارد، اما اگر درست از آن استفاده کنیم، می تواند یکی از بهترین ابزارهای خانه برای صرفه جویی، نظم و آشپزی راحت تر باشد.
هر ماده غذایی چند وقت در فریزر می ماند؟
خیلی ها گوشت، مرغ، سبزی، نان یا غذای پخته را داخل فریزر می گذارند، اما بعد از چند هفته یا چند ماه نمی دانند هنوز قابل استفاده است یا نه. بعضی وقت ها هم غذا از نظر سلامت مشکل جدی ندارد، اما طعم، بو، رنگ یا بافتش دیگر مثل روز اول نیست.
در این مطلب، به زبان ساده و کاربردی توضیح می دهیم که مواد غذایی مختلف را چطور در فریزر نگهداری کنیم، حدودا تا چه مدت کیفیت خوبی دارند و چه اشتباهاتی باعث خراب شدن یا بی کیفیت شدن غذا می شود.
1. چرا دانستن مدت نگهداری مواد غذایی در فریزر مهم است؟
نگهداری درست مواد غذایی در فریزر فقط برای این نیست که غذا دیرتر خراب شود. این کار چند فایده مهم دارد.
اول اینکه باعث صرفه جویی در هزینه می شود. وقتی مواد غذایی را درست بسته بندی و فریز کنیم، احتمال خراب شدن گوشت، مرغ، سبزی، نان و غذای پخته کمتر می شود. در نتیجه مجبور نیستیم مواد غذایی را دور بریزیم یا دوباره همان چیزها را بخریم.
دوم اینکه آشپزی را راحت تر می کند. اگر بخشی از مواد اولیه از قبل آماده و فریز شده باشد، درست کردن غذا زمان کمتری می برد. مثلا وقتی سبزی آماده، گوشت بسته بندی شده، مرغ تکه شده یا نان فریز شده داشته باشیم، در روزهای شلوغ و خسته کننده سریع تر می توانیم غذا آماده کنیم.
سوم اینکه نظم بیشتری به آشپزخانه می دهد. وقتی بدانیم هر ماده غذایی تا چه مدت در فریزر کیفیت خوبی دارد، کمتر پیش می آید بسته ای را ماه ها در گوشه فریزر فراموش کنیم و بعد ندانیم باید آن را مصرف کنیم یا دور بریزیم.
چهارم اینکه به سلامت خانواده کمک می کند. بعضی مواد غذایی اگر دیر بسته بندی شوند، زیاد بیرون از یخچال بمانند یا چند بار یخشان باز و بسته شود، می توانند خطرناک شوند. پس دانستن اصول نگهداری، فقط یک نکته خانه داری نیست؛ یک موضوع مهم برای سلامت خانواده است.
2. دمای استاندارد فریزر چقدر باید باشد؟
دمای مناسب فریزر حدود 18- درجه سانتی گراد است. اگر فریزر روی این دما یا سردتر از آن کار کند، مواد غذایی بهتر و طولانی تر کیفیت خود را حفظ می کنند.
نکته مهم این است که دمای فریزر باید ثابت باشد. اگر در فریزر زیاد باز و بسته شود، مواد غذایی گرم و سرد شوند یا فریزر بیش از حد پر شود و هوا خوب در آن گردش نکند، کیفیت مواد غذایی پایین می آید.
برای اینکه فریزر بهتر کار کند، بهتر است این چند نکته را رعایت کنیم:
در فریزر را بی دلیل باز نگذاریم.
مواد غذایی را داغ داخل فریزر نگذاریم.
مواد را طوری بچینیم که هوا بین بسته ها جریان داشته باشد.
بسته ها را خیلی فشرده و بی نظم روی هم نریزیم.
روی بسته ها تاریخ بزنیم تا مواد قدیمی تر زودتر مصرف شوند.
اگر فریزر بوی بد گرفته، یخ زیاد بسته یا مواد غذایی در آن زود برفکی می شوند، احتمالا یا بسته بندی ها درست نیستند یا فریزر نیاز به تمیزکاری و بررسی دارد.
3. فرق بین سالم ماندن و باکیفیت ماندن غذا در فریزر
یکی از مهم ترین نکاتی که باید درباره فریزر بدانیم این است:
فریز کردن غذا، باکیفیت ماندن همیشگی آن را تضمین نمی کند.
یعنی ممکن است یک غذا در فریزر از نظر سلامت هنوز مشکل جدی نداشته باشد، اما کیفیتش پایین آمده باشد. مثلا گوشت خشک و تیره شود، مرغ بوی فریزر بگیرد، نان خرد و خشک شود، سبزی عطر خود را از دست بدهد یا غذای پخته بعد از گرم شدن آب بیندازد.
به همین دلیل، مدت هایی که برای نگهداری مواد غذایی در فریزر گفته می شود، بیشتر برای حفظ کیفیت بهتر غذاست. یعنی بهتر است آن ماده غذایی در آن بازه مصرف شود تا طعم، رنگ، بو و بافت بهتری داشته باشد.
مثلا گوشت چرخ کرده اگر مدت زیادی در فریزر بماند، شاید هنوز قابل پخت باشد، اما ممکن است خشک، تیره یا بدبو شود. نان هم اگر خیلی طولانی در فریزر بماند، معمولا خشک و بی کیفیت می شود.
پس بهتر است نگاه ما به فریزر این باشد:
فریزر کمک می کند غذا دیرتر خراب شود، اما قرار نیست غذا را برای همیشه مثل روز اول نگه دارد.
4. نگهداری گوشت در فریزر
در این بخش منظور از گوشت، فقط گوشت قرمز نیست. گوشت قرمز، مرغ، بوقلمون، ماهی، میگو و حتی تن ماهی باز شده، همه جزو مواد غذایی حساس هستند و باید با دقت بیشتری نگهداری شوند.
مهم ترین اصل در نگهداری گوشت این است که آن را تازه، تمیز، بسته بندی شده و در مقدار مناسب فریز کنیم. هر چه گوشت مدت بیشتری بیرون از یخچال بماند، احتمال افت کیفیت و آلودگی آن بیشتر می شود.
بهتر است گوشت را همان روز خرید، به اندازه مصرف هر وعده تقسیم کنیم. این کار باعث می شود هر بار فقط همان مقداری را از فریزر بیرون بیاوریم که نیاز داریم. اگر یک بسته بزرگ گوشت را فریز کنیم و بعد چند بار یخش را باز کنیم، هم کیفیتش پایین می آید، هم از نظر بهداشتی کار درستی نیست.
4.1. مدت نگهداری گوشت قرمز در فریزر
گوشت قرمز مثل گوشت گوسفند، گوساله و گاو اگر درست بسته بندی شود، معمولا چند ماه در فریزر کیفیت خوبی دارد.
گوشت تکه ای، خورشتی، استیکی یا راسته معمولا نسبت به گوشت چرخ کرده ماندگاری بهتری دارد. دلیلش این است که گوشت چرخ کرده سطح تماس بیشتری با هوا دارد و زودتر کیفیت خود را از دست می دهد.
برای نگهداری بهتر گوشت قرمز در فریزر، بهتر است این نکات را رعایت کنید:
گوشت را قبل از فریز کردن به اندازه مصرف خانواده تقسیم کنید.
اگر گوشت آب انداخته، قبل از بسته بندی آب اضافه آن را بگیرید.
بسته ها را تا حد امکان صاف و کم ضخامت کنید تا زودتر یخ بزنند و بعدا هم راحت تر یخشان باز شود.
روی هر بسته نوع گوشت و تاریخ فریز کردن را بنویسید.
گوشت چرخ کرده را خیلی طولانی در فریزر نگه ندارید و زودتر از گوشت تکه ای مصرف کنید.
برای استفاده خانگی، گوشت چرخ کرده بهتر است در چند ماه اول مصرف شود. گوشت تکه ای و استیکی اگر بسته بندی خوبی داشته باشد، معمولا مدت بیشتری کیفیت قابل قبول دارد.
جگر، دل، قلوه و مواد مشابه حساس تر هستند. بهتر است این مواد را تازه مصرف کنید یا اگر فریز می کنید، مدت زیادی نگه ندارید. این نوع مواد زودتر بو و طعم نامطلوب می گیرند.
یک نکته مهم دیگر این است که رنگ گوشت در فریزر ممکن است کمی تغییر کند. تیره تر شدن یا کمرنگ تر شدن گوشت همیشه به معنی خراب شدن نیست، اما اگر بعد از باز شدن یخ، گوشت بوی بد، حالت لزج، رنگ غیرطبیعی شدید یا ظاهر مشکوک داشت، بهتر است مصرف نشود.
4.2. مدت نگهداری مرغ و بوقلمون در فریزر
مرغ و بوقلمون هم مثل گوشت قرمز باید سریع و درست بسته بندی شوند. مرغ خام اگر خوب نگهداری نشود، خیلی زود بو می گیرد و کیفیتش پایین می آید.
مرغ کامل معمولا بیشتر از مرغ تکه شده کیفیت خود را در فریزر حفظ می کند، اما برای مصرف روزانه، مرغ تکه شده کاربردی تر است. بهتر است مرغ را همان اول پاک کنید، بشویید، آب اضافه آن را بگیرید و بعد در بسته های مصرفی فریز کنید.
برای مرغ و بوقلمون این نکات مهم است:
مرغ را در بسته های کوچک و به اندازه یک وعده فریز کنید.
سینه، ران، بال و استخوان را جداگانه بسته بندی کنید تا موقع آشپزی راحت تر باشید.
اگر مرغ را مزه دار می کنید، آن را در ظرف یا کیسه مناسب فریزر بگذارید و تاریخ بزنید.
مرغ پخته را بعد از خنک شدن در ظرف درب دار فریز کنید.
مرغ خام و غذای آماده را کنار هم و بدون بسته بندی مناسب در فریزر نگذارید.
مرغ مزه دار شده برای غذاهایی مثل جوجه، مرغ زعفرانی، مرغ کاری یا مرغ گریل گزینه خوبی است، اما نباید آن را ماه ها فراموش کرد. ادویه، پیاز، آبلیمو یا ماست ممکن است بعد از مدت طولانی روی بافت مرغ اثر بگذارند.
مرغ پخته هم بهتر است در بسته های کوچک فریز شود. مثلا اگر یک مرغ کامل پخته اید، می توانید آن را ریش ریش کنید و در چند بسته جدا بگذارید. بعدا برای ساندویچ مرغ، سالاد، سوپ، الویه، ماکارونی یا خوراک سریع خیلی کاربردی است.
اگر مرغ بعد از یخ زدایی بوی تند و ناخوشایند داشت، سطح آن لزج بود یا رنگ آن غیرطبیعی شده بود، ریسک نکنید.
4.3. مدت نگهداری ماهی، میگو و تن ماهی باز شده در فریزر
ماهی و میگو نسبت به گوشت قرمز و مرغ حساس تر هستند. بوی نامطبوع، افت بافت و تغییر طعم در ماهی و میگو زودتر اتفاق می افتد. به همین دلیل بهتر است این مواد را خیلی تازه بخرید و اگر قرار نیست همان روز یا فردای آن مصرف شوند، زود فریز کنید.
ماهی چرب مثل سالمون، تن، قزل آلا و ماهی هایی که چربی بیشتری دارند، معمولا در فریزر زودتر تغییر طعم می دهند. ماهی های کم چرب معمولا کمی بهتر کیفیت خود را حفظ می کنند.
برای نگهداری بهتر ماهی در فریزر:
ماهی را تمیز و پاک شده فریز کنید.
اگر ماهی شسته شده، قبل از بسته بندی آب اضافه آن را بگیرید.
ماهی را در بسته بندی محکم و بدون هوا قرار دهید.
از تماس مستقیم ماهی با هوای فریزر جلوگیری کنید.
ماهی را در بسته های کوچک و مخصوص یک وعده فریز کنید.
روی بسته تاریخ و نوع ماهی را بنویسید.
میگو هم باید تمیز، بدون آب اضافه و در بسته بندی مناسب فریز شود. اگر میگو را پاک کرده اید، بهتر است آن را در مقدارهای کوچک بسته بندی کنید تا هر بار فقط به اندازه نیاز بیرون بیاورید.
ماهی و میگو اگر زیاد در فریزر بمانند، ممکن است بوی فریزر بگیرند یا بعد از پخت بافت خشک، لاستیکی یا بی مزه پیدا کنند. بنابراین بهتر است آن ها را زودتر از گوشت قرمز مصرف کنید.
اصول نگهداری کنسرو تن ماهی باز شده در فریزر
کنسرو تن ماهی تا وقتی باز نشده، یک ماده غذایی ماندگار محسوب می شود و باید در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری شود. اما از لحظه ای که در قوطی باز می شود، دیگر مثل یک کنسرو بسته و ماندگار نیست؛ تبدیل می شود به یک غذای آماده و حساس که باید در یخچال یا در صورت نیاز در فریزر نگهداری شود.
اولین نکته این است که تن ماهی باز شده را داخل همان قوطی فلزی نگه ندارید. بهتر است باقی مانده تن را بلافاصله داخل یک ظرف تمیز، خشک و درب دار بریزید. ظرف شیشه ای یا پلاستیکی مخصوص غذا انتخاب خوبی است. این کار هم از نظر بهداشتی بهتر است، هم کمک می کند تن ماهی طعم فلزی نگیرد.
اگر کنسرو را باز کردید و همه آن را مصرف نکردید، باقی مانده آن باید زود داخل یخچال برود. تن ماهی باز شده نباید ساعت ها روی کابینت، کنار گاز، داخل سفره یا داخل ظرف بدون در بماند. اگر در هوای گرم آشپزخانه مدت زیادی بیرون بماند، بهتر است مصرف نشود.
بهترین کار این است که تن ماهی باز شده را در یخچال بگذارید و در مدت کوتاه مصرف کنید. برای مصرف خانگی، بهتر است باقی مانده تن ماهی باز شده را طی 3 تا 4 روز مصرف کنید. هر چه زودتر مصرف شود، طعم و کیفیت بهتری دارد.
اگر می خواهید تن ماهی باز شده را فریز کنید، این کار ممکن است، اما باید بدانید که کیفیت آن بعد از یخ زدایی مثل روز اول نمی شود. بافت تن ماهی ممکن است کمی خشک، ریز یا آبکی شود. بنابراین تن ماهی فریز شده بیشتر برای غذاهایی مناسب است که قرار است با مواد دیگر ترکیب و پخته شود؛ مثل کوکو تن ماهی، ماکارونی، خوراک، کتلت تن ماهی یا مواد داخل ساندویچ گرم.
برای فریز کردن تن ماهی باز شده:
آن را از قوطی خارج کنید.
در صورت نیاز روغن یا آب اضافه آن را تا حدی بگیرید.
در ظرف مخصوص فریزر یا کیسه زیپ دار بریزید.
بسته را نازک و کم حجم کنید تا سریع تر یخ بزند.
روی بسته تاریخ بزنید.
بهتر است زود مصرف شود و مدت طولانی در فریزر نماند.
تن ماهی باز شده را بعد از یخ زدایی دوباره فریز نکنید. اگر از فریزر خارج کردید، بهتر است همان مقدار را کامل مصرف کنید.
اگر تن ماهی بعد از باز شدن بوی تند، ترش، غیرعادی یا زننده داشت، رنگ آن مشکوک بود، کف، کپک، گاز، بادکردگی قوطی یا ظاهر غیرطبیعی دیدید، نباید مصرف شود. همچنین اگر قوطی کنسرو قبل از باز شدن باد کرده، زنگ زده، نشتی دارد یا ضربه شدید خورده، بهتر است آن را مصرف نکنید.
یک نکته مهم برای مصرف در ایران این است که همیشه دستور روی بسته بندی همان محصول را رعایت کنید. اگر روی کنسرو نوشته شده قبل از مصرف جوشانده شود، همان دستور را انجام دهید. اما بعد از باز شدن قوطی، نگهداری باید مثل غذای آماده انجام شود، نه مثل کنسرو بسته.
5. مدت نگهداری غذاهای پخته در فریزر
غذاهای پخته یکی از بهترین چیزهایی هستند که می توان در فریزر نگهداری کرد، مخصوصا برای روزهایی که وقت آشپزی نداریم. اما هر غذای پخته ای به یک شکل فریز نمی شود و کیفیت همه غذاها بعد از یخ زدایی یکسان نیست.
خورشت ها معمولا گزینه خوبی برای فریز کردن هستند. خورشت قیمه، قرمه سبزی، خورشت کرفس، خورشت بادمجان و خورشت های مشابه اگر با بسته بندی مناسب فریز شوند، بعد از گرم شدن دوباره کیفیت قابل قبولی دارند. بهتر است خورشت را در ظرف های کم عمق و به اندازه یک وعده فریز کنید.
سوپ و آش هم قابل فریز کردن هستند، اما باید به بافت آن ها توجه کرد. سوپ های ساده، سوپ جو، سوپ مرغ و بعضی آش ها بعد از فریز شدن خوب می مانند، اما غذاهایی که مقدار زیادی رشته، سیب زمینی یا لبنیات دارند ممکن است بعد از یخ زدایی بافت متفاوتی پیدا کنند.
برنج پخته را هم می توان فریز کرد، ولی بهتر است خیلی طولانی نگهداری نشود. برنج اگر خشک و بدون رطوبت کافی فریز شود، بعد از گرم شدن سفت می شود. بهتر است برنج را در بسته های کم حجم و صاف فریز کنید و موقع گرم کردن کمی آب یا بخار به آن برسد.
ماکارونی پخته قابل فریز شدن است، اما ممکن است بعد از یخ زدایی کمی نرم تر از حالت تازه شود. اگر می خواهید ماکارونی را فریز کنید، بهتر است خیلی له و بیش از حد پخته نشده باشد.
کوکو و کتلت هم گزینه های خوبی برای فریز کردن هستند. بهتر است آن ها را بعد از پخت و خنک شدن، لایه لایه و با جداکننده داخل ظرف بگذارید تا به هم نچسبند. موقع استفاده می توانید آن ها را در تابه، فر یا هواپز گرم کنید.
مرغ پخته، گوشت پخته و گوشت ریش ریش شده هم بسیار کاربردی هستند. می توانید آن ها را برای غذاهای سریع مثل ساندویچ، سالاد، سوپ، پلو مخلوط یا خوراک نگه دارید.
برای غذای کودک باید دقت بیشتری داشت. غذای کودک بهتر است در مقدارهای خیلی کوچک فریز شود تا هر بار فقط همان مقدار لازم گرم شود. غذای گرم شده کودک را دوباره فریز نکنید. همچنین بهتر است غذای کودک بدون ادویه زیاد، بدون نمک زیاد و در ظرف های کاملا تمیز نگهداری شود.
در مورد غذاهای پخته، یک اصل مهم وجود دارد: غذا نباید مدت طولانی بیرون از یخچال بماند. بعد از پخت، اجازه دهید غذا کمی از داغی بیفتد، سپس آن را در ظرف مناسب بگذارید و زودتر وارد یخچال یا فریزر کنید. غذای پخته اگر ساعت ها در دمای اتاق بماند، حتی اگر بعدا فریز شود، دیگر انتخاب مطمئنی نیست.
6. نگهداری سبزیجات در فریزر
سبزیجات یکی از پرمصرف ترین مواد غذایی در فریزر خانه های ایرانی هستند. سبزی قورمه، سبزی آش، کرفس، لوبیا سبز، بامیه، نخودفرنگی، ذرت، قارچ، هویج و اسفناج از جمله موادی هستند که خیلی از خانواده ها برای راحتی آشپزی فریز می کنند.
اما همه سبزیجات را نمی توان به یک شکل فریز کرد. بعضی سبزیجات اگر خام فریز شوند، بعد از یخ زدایی آب می اندازند، له می شوند یا طعمشان تغییر می کند. بعضی دیگر بهتر است قبل از فریز شدن کمی حرارت ببینند.
سبزی قورمه معمولا بعد از شستن، خشک کردن، خرد کردن و تفت دادن فریز می شود. مهم است که سبزی قبل از فریز شدن آب زیادی نداشته باشد، چون آب اضافه باعث یخ زدگی، تغییر طعم و افت کیفیت می شود.
سبزی آش بهتر است تمیز، شسته، خوب خشک و بعد خرد شود. اگر سبزی خیس داخل فریزر برود، به هم می چسبد و بعدا استفاده از آن سخت می شود.
کرفس را می توان خرد کرد و برای خورشت آماده نگه داشت. بعضی ها آن را کمی تفت می دهند و بعد فریز می کنند. این کار باعث می شود هنگام پخت خورشت، زمان کمتری لازم باشد.
لوبیا سبز، بامیه، نخودفرنگی و ذرت بهتر است قبل از فریز شدن کمی بلانچ شوند. یعنی مدت کوتاهی در آب جوش قرار بگیرند و بعد سریع خنک شوند. این کار کمک می کند رنگ، طعم و کیفیتشان بهتر حفظ شود.
قارچ جزو موادی است که اگر خام فریز شود، بعد از یخ زدایی ممکن است آب بیندازد و بافتش تغییر کند. بهتر است قارچ را ورقه کنید، کمی تفت دهید تا آب اضافه اش کشیده شود و بعد فریز کنید.
هویج را می توان خام رنده شده یا خرد شده فریز کرد، اما برای بعضی غذاها بهتر است کمی نیم پز یا بلانچ شود. اسفناج هم بعد از شستن و گرفتن آب اضافه، بهتر است کمی حرارت ببیند و بعد فریز شود.
مهم ترین نکته در فریز کردن سبزیجات این است که سبزی باید تمیز، خشک و در بسته های کوچک باشد. اگر سبزی را در یک بسته بزرگ فریز کنید، هر بار مجبور می شوید کل بسته را بیرون بیاورید و همین کار کیفیت آن را کم می کند.
7. نگهداری نان و شیرینی در فریزر
نان یکی از بهترین مواد غذایی برای فریز کردن است، به شرطی که درست بسته بندی شود. فریز کردن نان کمک می کند دورریز نان کمتر شود و همیشه نان آماده در خانه داشته باشیم.
نان لواش، سنگک، بربری، تافتون و نان تست را می توان در فریزر نگهداری کرد. نکته مهم این است که نان باید به اندازه مصرف بسته بندی شود. اگر یک بسته بزرگ نان را فریز کنید، هر بار مجبور می شوید مقدار زیادی نان را بیرون بیاورید و دوباره بخشی از آن را برگردانید؛ این کار کیفیت نان را پایین می آورد.
برای فریز کردن نان، بهتر است نان کاملا خنک باشد. نان گرم اگر داخل کیسه قرار بگیرد، بخار می کند و بعد از فریز شدن حالت یخ زده و خیس پیدا می کند. نان را در بسته های کوچک بگذارید، هوای اضافه را خارج کنید و در فریزر قرار دهید.
نان سنگک و بربری بهتر است تکه تکه و در مقدارهای مصرفی فریز شوند. نان لواش را می توان لایه لایه بسته بندی کرد تا موقع مصرف راحت تر جدا شود. نان تست هم بهتر است در همان بسته یا در کیسه مناسب فریزر نگهداری شود.
برای گرم کردن نان فریز شده، بهتر است آن را مستقیم روی حرارت ملایم، داخل توستر، فر یا تابه گرم کنید. اگر نان را در دمای اتاق رها کنید تا یخش باز شود، ممکن است نرم، خیس یا بیات شود.
کیک خانگی هم قابل فریز کردن است، مخصوصا اگر ساده باشد. کیک خامه ای یا کیکی که کرم، میوه تازه یا تزئینات حساس دارد، معمولا بعد از یخ زدایی کیفیت اولیه را ندارد.
شیرینی خشک معمولا بهتر از شیرینی تر فریز می شود. شیرینی های خامه ای، کرم دار و لطیف ممکن است بعد از یخ زدایی بافت و ظاهرشان تغییر کند.
خمیر نان یا پیتزا هم قابل فریز کردن است. بهتر است خمیر را به اندازه مصرف تقسیم کنید، در بسته بندی مناسب بگذارید و تاریخ بزنید. بعد از خارج کردن از فریزر، باید فرصت کافی برای باز شدن یخ و آماده شدن خمیر در نظر بگیرید.
8. لبنیات و تخم مرغ؛ چه چیزهایی قابل فریز هستند و چه چیزهایی نه؟
لبنیات جزو مواد غذایی ای هستند که فریز کردنشان همیشه نتیجه یکسانی ندارد. بعضی لبنیات خوب فریز می شوند، اما بعضی دیگر بعد از یخ زدایی بافتشان خراب می شود.
کره معمولا خوب فریز می شود. اگر کره را در بسته بندی مناسب و دور از بوهای فریزر نگه دارید، بعد از یخ زدایی کیفیت خوبی دارد. بهتر است کره را در بسته های کوچک تر فریز کنید تا هر بار فقط به اندازه نیاز مصرف شود.
بعضی پنیرها هم قابل فریز کردن هستند، اما بافتشان ممکن است بعد از یخ زدایی کمی خشک یا خرد شود. پنیرهایی که قرار است در غذا استفاده شوند، مثل پنیر پیتزا یا پنیرهای مخصوص پخت، معمولا گزینه بهتری برای فریز کردن هستند. پنیر صبحانه ممکن است بعد از یخ زدایی آب بیندازد یا بافتش تغییر کند.
شیر را می توان فریز کرد، اما بعد از یخ زدایی ممکن است کمی دو فاز شود یا بافتش تغییر کند. اگر شیر فریز شده را می خواهید برای پخت و پز، کیک، سس یا سوپ استفاده کنید، معمولا بهتر جواب می دهد تا مصرف مستقیم.
ماست معمولا بعد از فریز شدن بافت اولیه خود را از دست می دهد. ممکن است آب بیندازد، بریده بریده شود یا حالت یکدست خود را از دست بدهد. به همین دلیل فریز کردن ماست برای مصرف مستقیم پیشنهاد خوبی نیست. اگر قرار است در غذا، آش، سس یا پخت و پز استفاده شود، شاید قابل قبول باشد.
خامه هم بعد از یخ زدایی ممکن است بافتش تغییر کند و یکدست نباشد. خامه مخصوص قنادی یا خامه های چرب ممکن است در بعضی موارد بهتر جواب بدهند، اما برای مصرف تازه و تزئین، فریز کردن خامه همیشه نتیجه خوبی ندارد.
تخم مرغ با پوست نباید در فریزر گذاشته شود. وقتی تخم مرغ یخ می زند، مایع داخل آن منبسط می شود و ممکن است پوست تخم مرغ ترک بخورد. تخم مرغ ترک خورده می تواند از نظر بهداشتی مشکل ساز شود.
اگر می خواهید تخم مرغ خام را فریز کنید، باید آن را از پوست خارج کنید. زرده و سفیده را می توان جدا یا با هم مخلوط کرد و در ظرف مناسب فریز کرد. البته زرده به تنهایی بعد از فریز شدن ممکن است غلیظ و ژله ای شود، پس باید با روش درست نگهداری شود.
تخم مرغ پخته، مخصوصا تخم مرغ آب پز، گزینه خوبی برای فریز کردن نیست. سفیده تخم مرغ پخته بعد از یخ زدایی حالت لاستیکی و ناخوشایند پیدا می کند.
9. کدام مواد غذایی را فریز نکنیم؟
همه مواد غذایی برای فریز شدن مناسب نیستند. بعضی غذاها از نظر ایمنی شاید قابل فریز باشند، اما بعد از یخ زدایی آن قدر کیفیتشان افت می کند که دیگر خوشایند نیستند.
خیار، کاهو و سبزیجات آبدار معمولا برای فریز کردن مناسب نیستند. این مواد آب زیادی دارند و بعد از یخ زدایی له، آبکی و بی کیفیت می شوند. اگر قرار است در سالاد تازه استفاده شوند، فریز کردنشان اصلا انتخاب خوبی نیست.
گوجه خام هم بعد از فریز شدن بافت تازه خود را از دست می دهد، اما برای پخت و پز قابل استفاده است. مثلا اگر گوجه را برای املت، سس، خوراک یا رب خانگی می خواهید، می توانید آن را فریز کنید؛ اما برای سالاد مناسب نخواهد بود.
سالاد آماده، مخصوصا سالادی که سس دارد، برای فریز کردن مناسب نیست. سالاد الویه، سالاد ماکارونی یا سالادهایی که مایونز، خیارشور، سیب زمینی و سبزیجات پخته دارند، معمولا بعد از یخ زدایی بافت و طعم خوبی ندارند.
سس مایونز و سس های مشابه هم بعد از فریز شدن ممکن است بریده شوند و حالت یکدست خود را از دست بدهند.
سیب زمینی پخته ساده معمولا بعد از فریز شدن بافت آردی، آبکی یا ناخوشایند پیدا می کند. اما غذاهایی که سیب زمینی در ترکیبشان وجود دارد، بسته به نوع غذا ممکن است قابل فریز باشند.
غذاهای خیلی ترد و سرخ شده هم بعد از فریز و گرم شدن معمولا تردی اولیه را ندارند. مثلا سیب زمینی سرخ کرده خانگی، بعضی سوخاری ها یا غذاهای کاملا ترد ممکن است نرم شوند. اگر قرار است این غذاها را فریز کنید، بهتر است بعدا در فر، تابه یا هواپز گرم شوند تا تا حدی بافت بهتری پیدا کنند.
غذاهای خامه ای، سس دار و لبنی هم همیشه برای فریزر مناسب نیستند. ممکن است بعد از یخ زدایی آب بیندازند یا سسشان بریده شود.
10. بهترین روش بسته بندی مواد غذایی برای فریزر
بسته بندی درست، نصف ماجرای نگهداری در فریزر است. خیلی از غذاها نه به خاطر مدت زیاد، بلکه به خاطر بسته بندی بد کیفیتشان را از دست می دهند.
اولین اصل این است که هوا تا حد امکان از بسته خارج شود. هوا باعث خشک شدن، سوختگی فریزری، تغییر رنگ و گرفتن بوی فریزر می شود. برای همین بهتر است از کیسه فریزر ضخیم، زیپ کیپ، ظرف درب دار یا بسته بندی دولایه استفاده کنید.
برای گوشت و مرغ بهتر است بسته بندی محکم باشد. اگر گوشت را فقط در یک کیسه نازک بگذارید، احتمال نفوذ هوا و بوی فریزر بیشتر می شود. می توانید اول گوشت را در یک لایه کیسه بگذارید و بعد داخل کیسه دوم یا ظرف مناسب قرار دهید.
برای غذای پخته، ظرف های کم عمق بهتر هستند. غذا در ظرف کم عمق زودتر سرد و زودتر یخ می زند. ظرف های خیلی بزرگ باعث می شوند وسط غذا دیرتر خنک شود و کیفیت پایین بیاید.
همیشه غذا را به اندازه مصرف بسته بندی کنید. مثلا اگر خانواده شما برای هر وعده نیم کیلو گوشت مصرف می کند، بسته ها را همان اندازه آماده کنید. اگر سبزی قورمه را برای هر بار پخت به اندازه مشخص نیاز دارید، همان مقدار را در هر بسته بگذارید.
روی بسته ها حتما نام و تاریخ بنویسید. خیلی وقت ها بعد از یخ زدن، تشخیص مواد غذایی سخت می شود. ممکن است گوشت خورشتی با گوشت قیمه، سبزی آش با سبزی قورمه یا سوپ با خورشت اشتباه شود.
بهتر است در فریزر از قانون ساده استفاده کنید:
اول قدیمی ها مصرف شوند، بعد جدیدها.
یعنی بسته های جدید را عقب تر یا پایین تر بگذارید و بسته های قدیمی تر را جلوتر بچینید.
11. اشتباهات رایج در فریز کردن غذا
یکی از اشتباهات رایج این است که غذای داغ را مستقیم داخل فریزر می گذاریم. غذای داغ دمای فریزر را بالا می برد و ممکن است روی کیفیت مواد غذایی اطراف هم اثر بگذارد. بهتر است غذا کمی خنک شود، بعد در ظرف مناسب قرار بگیرد و وارد یخچال یا فریزر شود. البته غذا نباید ساعت ها بیرون بماند.
اشتباه بعدی، فریز کردن حجم زیاد در یک ظرف است. وقتی مقدار زیادی غذا یا گوشت را در یک ظرف بزرگ فریز می کنیم، هم دیرتر یخ می زند، هم موقع مصرف مجبور می شویم مقدار زیادی را یخ زدایی کنیم. بهتر است مواد غذایی در بسته های کوچک و مصرفی باشند.
تاریخ نزدن روی بسته ها هم یکی از رایج ترین اشتباهات است. بدون تاریخ، بعد از مدتی نمی دانید کدام بسته قدیمی تر است و کدام تازه تر. همین باعث می شود بعضی مواد ماه ها در فریزر بمانند و کیفیتشان پایین بیاید.
بسته بندی نامناسب هم مشکل بزرگی است. کیسه باز، ظرف بدون در، بسته نازک یا بسته ای که هوا داخلش مانده، باعث می شود غذا بوی فریزر بگیرد، خشک شود یا برفک بزند.
اشتباه دیگر این است که مواد غذایی را چند بار یخ زدایی و دوباره فریز می کنیم. این کار هم کیفیت غذا را پایین می آورد، هم اگر یخ زدایی در شرایط نامناسب انجام شده باشد، می تواند خطرناک باشد.
بعضی ها هم فریزر را بیش از حد پر می کنند. فریزر پر اگر مرتب و اصولی چیده شود مشکلی ندارد، اما اگر کاملا فشرده و بی نظم باشد، گردش هوا مختل می شود و دما در همه قسمت ها یکسان نمی ماند.
12. از کجا بفهمیم غذای فریزری خراب شده؟
تشخیص خراب شدن غذای فریزری همیشه ساده نیست، اما چند نشانه مهم وجود دارد.
اولین نشانه، بوی غیرطبیعی است. اگر گوشت، مرغ، ماهی یا غذای پخته بعد از یخ زدایی بوی بد، ترش، تند، گندیده یا غیرعادی دارد، بهتر است مصرف نشود.
دومین نشانه، بافت لزج یا چسبنده است. مخصوصا در گوشت، مرغ و ماهی، اگر سطح غذا لیز و غیرعادی شده باشد، باید جدی گرفته شود.
تغییر رنگ شدید هم می تواند هشدار دهنده باشد. البته هر تغییر رنگی به معنی فساد نیست. گوشت در فریزر ممکن است کمی تیره یا کدر شود، اما اگر رنگ آن خیلی غیرطبیعی، سبز، خاکستری عجیب یا همراه با بوی بد باشد، نباید مصرف شود.
سوختگی فریزری هم یکی از مشکلات رایج است. وقتی بخشی از غذا خشک، سفید، خاکستری یا برفکی می شود، یعنی هوا به آن رسیده و رطوبت غذا از بین رفته است. سوختگی فریزری همیشه به معنی خطرناک بودن غذا نیست، اما کیفیت طعم و بافت را پایین می آورد.
پارگی بسته بندی، ورود آب گوشت به اطراف، یخ زدگی زیاد داخل بسته، باز شدن در ظرف یا چسبیدن مواد غذایی به یخ های فریزر هم نشانه هایی هستند که باید به آن ها توجه کرد.
در مورد ماهی و میگو، بوی آمونیاکی، ترش، تند یا خیلی ماهی مانند نشانه خوبی نیست. ماهی سالم نباید بوی زننده داشته باشد.
در نهایت، اگر درباره سلامت یک ماده غذایی شک دارید، بهتر است ریسک نکنید. هیچ صرفه جویی ای ارزش بیماری و مسمومیت غذایی را ندارد.
13. جمع بندی: فریزر خوب یعنی آشپزی راحت تر و دورریز کمتر
فریزر وقتی درست استفاده شود، می تواند کار آشپزی را خیلی راحت تر کند. با فریز کردن اصولی مواد غذایی، می توان خریدها را بهتر مدیریت کرد، دورریز غذا را کمتر کرد، برای روزهای شلوغ آماده بود و با خیال راحت تری آشپزی کرد.
اما فریزر انبار بی پایان غذا نیست. هر ماده غذایی زمان مناسب خودش را دارد. بسته بندی درست، تاریخ زدن، تقسیم مواد به مقدار مصرفی، رعایت دمای مناسب و توجه به نشانه های خرابی، همه کمک می کنند غذا هم سالم تر بماند، هم خوش طعم تر.
اگر بخواهیم کل مطلب را در چند جمله خلاصه کنیم:
مواد غذایی را تازه و زود فریز کنید.
همه چیز را در بسته های کوچک و مصرفی بگذارید.
هوا را از بسته ها خارج کنید.
روی هر بسته تاریخ و نام غذا بنویسید.
مواد قدیمی تر را زودتر مصرف کنید.
غذاهای مشکوک را مصرف نکنید.
فریزر قرار نیست غذا را برای همیشه مثل روز اول نگه دارد، اما اگر درست از آن استفاده کنیم، می تواند یکی از بهترین ابزارهای خانه برای صرفه جویی، نظم و آشپزی راحت تر باشد.